Lễ Thiên Chúa Ba Ngôi A
(Ga 3,16-18)
Thiên Chúa Ba Ngôi là Cha, Con và Thánh Thần. Đó là một mầu nhiệm đức tin, một chân lý được mạc khải trong Thánh Kinh và Thánh Truyền cách từ từ, tiệm tiến qua dòng thời gian, con người cần phải mở lòng ra đón nhận, chứ không thể tự khám phá, nhận biết và hiểu thấu.
Thời Cựu Ước, dân Israel chỉ nhận biết và tuyên xưng một Thiên Chúa độc nhất là Cha nhân hậu, từ bi, hay nén giận, giàu nhân nghĩa và tín thành (x. Xh 34,6). Có chăng Cựu Ước mới vén tỏ lờ mờ về Thiên Chúa duy nhất, nhưng lại có Ba Ngôi dưới hình ảnh ba vị khách đến thăm gia đình Abraham tại cây sồi Membre (St 18,2).
Thời Tân Ước, dân Israel mới là Hội Thánh được nhận biết và tuyên xưng Thiên Chúa duy nhất là Cha, Con và Thánh Thần: “Thiên Chúa yêu thế gian đến nỗi đã ban Con Một, để ai tin vào Con của Người thì khỏi phải chết, nhưng được sống muôn đời”. Đó là lời Chúa Giê-su nói với Ni-cô-đê-mô được thánh Gioan ghi lại. Còn thánh Phao-lô trong thư thứ hai gửi tín hữu Côr-rin-tô viết như sau: “Cầu chúc anh em được đầy tràn ân sủng của Đức Giê-su Ki-tô và ơn thông hiệp của Chúa Thánh Thần”. Và còn nhiều chỗ khác trong Tân Ước nói về Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần.
Tuy nhiên, có một điểm khác biệt là trong Cựu Ước: Thiên Chúa nói về mình qua các ngôn sứ; còn trong Tân Ước: Thiên Chúa nói về mình qua chính Con Ngài (x.Dt 1,1). Đó là Chúa Giê-su Ki-tô.
Trong Chúa Giê-su Ki-tô, Thiên Chúa đã mạc khải Người cách dứt khoát và toàn diện về chính mình. Người không còn giữ lại gì và không thể cho gì hơn được nữa khi đã ban Con Một cho ta (x. Rm 8,32). Ta chỉ có thể diễn tả bằng động từ “yêu”: “Thiên Chúa yêu đến nỗi sai Con Một đến thế gian, không phải để lên án, nhưng là để cứu độ và làm cho nhân loại “được sống và sống dồi dào”.
Quả thật, từ xưa đến nay “chưa một ai đã nhìn thấy Thiên Chúa bao giờ, duy chỉ Con Một vốn là Thiên Chúa và là Đấng hằng ở nơi cung lòng Chúa Cha, chính Ngài đã tỏ cho chúng ta biết” (Ga 1,18). “Không ai biết rõ người Con, trừ Chúa Cha; cũng như không ai biết rõ Chúa Cha, trừ người Con và kẻ mà người Con muốn mạc khải cho” (Mt 11,27).
.
Không những mạc khải về Chúa Cha, Chúa Giêsu còn mạc khải về Chúa Thánh Thần nữa. Vào trước cuộc Vượt Qua của Ngài, Chúa Giê-su báo tin sẽ sai đến một “Đấng Bào Chữa khác”, là Chúa Thánh Thần. Người là Thần Chân Lý và là Đấng Ban Sự Sống đã hoạt động trong công trình tạo dựng và sau khi ‘đã dùng các tiên tri mà phán dạy’, nay Người sẽ đến với và ở trong các môn đệ, để dạy bảo họ và dẫn đưa họ tới ‘sự thật toàn vẹn’.
Nói cách khác, Chúa Thánh Thần được Chúa Giê-su mạc khải như một Ngôi Vị thần linh khác trong tương quan với Ngài và Chúa Cha. Người được sai đến với các Tông đồ và Hội Thánh, hoặc do Chúa Cha nhân danh Chúa Con, hoặc do chính Chúa Con, sau khi Ngài trở về cùng với Chúa Cha. Người cùng với các Tông đồ và Hội Thánh đảm nhận và tiếp nối sứ vụ của Chúa Giê-su. Sứ vụ của Người mạc khải cách đầy đủ về màu nhiệm một Thiên Chúa Ba Ngôi là Cha, Con và Thánh Thần.
Từ đó trở đi, chân lý mạc khải về Ba Ngôi Thiên Chúa là một trong những tín điều căn bản của đức tin sống động của Hội Thánh, chủ yếu qua bí tích Rửa tội. Chân lý đó được diễn tả trong quy luật đức tin của phép Rửa, được công thức hóa trong việc rao giảng, trong việc dạy giáo lý và trong kinh nguyện của Hội Thánh.
Do đó ngay từ những thế kỷ đầu, Hội Thánh đã cố gắng trình bày minh bạch hơn đức tin của mình vào Thiên Chúa Ba Ngôi vừa để đào sâu sự hiểu biết về đức tin và vừa để bảo vệ đức tin khỏi những lệch lạc, méo mó và sai lầm. Nỗ lực này ta phải kể đến những đóng góp của các Công đồng và các thánh Giáo phụ, trong đó có công đồng Nicêa- Constantinôpôli, để khi ta tuyên xưng một Thiên Chúa Ba Ngôi, ta không tuyên xưng ba Thiên Chúa, nhưng là một Thiên Chúa duy nhất có Ba Ngôi: Ba Ngôi phân biệt với nhau (Cha, Con và Thánh Thần), nhưng đồng bản thể (Ba Ngôi đều là Thiên Chúa, vinh hiển và uy quyền như nhau, không Ngôi nào trước, không Ngôi sau, không Ngôi nào hơn, không Ngôi nào kém).
Tam Vị Nhất Thể: Một Thiên Chúa Ba Ngôi. Ba Ngôi là một Thiên Chúa. Đó là một màu nhiệm và cũng là một cộng đồng yêu thương: Yêu thương nên một và ở trong nhau để ‘ai xem thầy một là thấy ba’: “Ta và Cha là một. Ai xem thấy Ta là thấy Cha” (x. Ga 14,5-26).
Tình yêu hiệp nhất “nên một” của Thiên Chúa Ba Ngôi trở thành nguyên lý và nguyên mẫu cho nhân loại. Dù có khác nhau về chủng tộc, ngôn ngữ, quốc gia, giới tính, tuổi tác và địa vị xã hội… nhưng tất cả đều là con người, mang hình ảnh Thiên Chúa, ngang nhau về phẩm giá, chẳng ai hơn ai.
Lạy Thiên Chúa Ba Ngôi là Cha, Con và Thánh Thần, xin hiệp nhất chúng con nên một trong yêu thương như Ba Ngôi là một, giữa thế gian đầy chia rẽ và hận thù, để chúng con được sống trong ân sủng và bình an của Người ở đời này và đời sau. Amen
Linh mục Giuse Nguyễn Văn Hữu
